در پيام يكي از بينندگان «بازتاب»، با نگاهي به نقش فرزندان مردم در ارتش در پيروزي انقلاب و تدبير امام در اين راستا آمده است: در تحليل چرايي و چگونگي وقوع انقلاب، نظريات گوناگوني از سوي انديشمندان و تئوري‌پردازان انقلاب ارايه شده كه هريک، فرآيندي را براي رخ دادن انقلاب ترسيم کرده‌اند. در اين بين، يکي از اين ديدگاه‌ها، تحليل کارکردگرايانه يا سيستمي از انقلاب است.

«چالمرز جانسون»، از جمله انديشمنداني است که از اين ديد به تحليل انقلاب پرداخته است.
در اين نگاه، جامعه به سيستمي تشبيه مي‌شود که داراي کارکردهاي گوناگوني است و تا هنگامي که سيستم کاراست، تعادل در جامعه حاکم و وضعيت عادي است. وقتي تغييراتي در محيط و يا سيستم به وجود آمد، سيستم تلاش مي‌کند به گونه‌اي بر آن فايق آيد و يا خود را با تغييرات هماهنگ سازد که در اين صورت سيستم بار ديگر به تعادل مي‌رسد، ولي اگر سيستم نتواند بر مشکلات غلبه کند، دچار ناکارآمدي خواهد شد و اين امر خود موجب اعتراضات بيشتر جامعه شده و رژيم سياسي حاکم براي تسلط بر اوضاع به برخورد خشونت‌آميز متوسل مي‌شود. اين به کارگيري زور و خشونت براي سرکوب ملت، موجب سست شدن و سرانجام از دست رفتن مشروعيت حکومت شده و حکومت نامشروع، پايگاه مردمي خود را از دست خواهد داد.

حال اگر در اين ميان، انقلابيون به مقاومت خود ادامه دهند و از طرفي، حکومت بر شدت برخورد و سرکوب خود بيفزايد، زمان پايان مناقشه کي فرا خواهد رسيد و انقلابيون چه هنگام موفق خواهند شد؟ به عبارتي ديگر، از دست دادن مشروعيت و عدم مصالحه نخبگان سياسي با انقلابيون، شرط لازم انقلاب است، وليکن نيازمند عامل و شرط کافي نيز هستيم که جانسون از آن به عامل «ايکس» يا عامل «شتابزا» ياد مي‌کند. اين عامل ايکس عبارت خواهد بود از حمايت نشدن قدرت سرکوبگر (ارتش) از نخبگان سياسي حاکم؛ يعني در حالي که حکومت در حالت بحران مشروعيت به سر مي‌برد، تنها عاملي که آن را سر پا نگه داشته، ارتش است که با سرکوبگري، موجب ادامه حيات رژيم حاکم مي‌شود و اگر آن هم تسليم شده و يا اعلام بي‌طرفي كند، آن گاه رژيم سقوط کرده، انقلاب به پيروزي رسيده است.

با اين مقدمه طولاني و با تطبيق اين مدل با انقلاب اسلامي ملت ايران، نقش مهم حضرت امام در فعال کردن و وارد نمودن عامل ايکس به سناريو براندازي رژيم ستمشاهي به خوبي مشخص مي‌شود.
حضرت امام (ره) از همان آغاز مبارزه بر اين بود که نبايد انقلابيون عليه ارتش اقدام نظامي كرده و زمينه جدايي ارتش از انقلاب و مردم فراهم شود. ايشان بر اين باور بود که بدنه ارتش از فرزندان همين ملت است و با ملت هم عقيده و همراه؛ ملتي که خود، خواهان انقلاب و براندازي رژيم است، پس بايد آنها را با خود نگه داشت تا در روز سرنوشت‌ساز در برابر حرکت ملت قرار نگيرند. با همين تدبير، حضرت امام (ره) فرمان فرار سربازان از پادگان‌ها را صادر مي‌کند. سربازان فراري در آغوش ملت پناه مي‌يابند و گامي ديگر در زمينه نزديکي ارتش و ملت فراهم مي‌شود.

گام بعدي، شعارهايي است که تأثير رواني بسزايي در جذب ارتش به صف انقلابيون دارد؛ شعارهايي چون: «برادر ارتشي چرا برادر کشي» و «ارتش برادر ماست» و ... و همچنين اهداي گل به سربازان مسلحي که سد راه تظاهرات کنندگان مي‌شدند.

بدين تربيت با تدبير رهبري، شرط لازم يا همان عامل ايکس انقلاب در کنار ديگر شرايط لازم قرار گرفت و با بيعت افسران نيروي هوايي و تسليم بخش عمده‌اي از نيروهاي ارتش، در آخر، اميد رژيم فرو ريخت و سرانجام خورشيد انقلاب اسلامي در سپيده دم 22 بهمن سال 1357 بر پهن دشت ايران اسلامي تابيدن گرفت. س