خبرنگار «بازتاب» گزارش داد: گفت‌وگوي صريح مجري برنامه «نگاه يك» با اسفنديار رحيم مشايي، معاون رئيس‌جهور و رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري به محاكمه رسانه‌اي مشايي تبديل شد.

بنا بر اين گزارش، زماني كه رئيس سازمان ميراث فرهنگي، در حال مقايسه ميزان درآمد ايران و تركيه از گردشگري بود، با پرسش مجري روبه‌رو شد كه درباره سفر جنجالي وي به تركيه و انتقادات مربوط به آن مطرح كرد.

مشايي در پاسخ، به ضرورت گسترش گردشگري اشاره كرد و پس از درخواست سرعت مجري به علت تنگ بودن وقت، گفت: پيشرفت گردشگري، عزم دولت است و برخي مي‌خواهند جلوي اين مسئله‌ بايستند. عده‌اي با گذاشتن فيلم گزيده شده يک برنامه دوساعته گفتند: معاون رئيس‌جمهور رفته در يک مجلس رقص خصوصي. بعد هم گفتند: رايزني فرهنگي، ما را از رفتن به مراسم منع كرده، در حالي كه مراسم رسمي بوده و كنار دست من، دبيركل كنفرانس اسلامي نشسته بود. البته رقص در بسياري از مراسم‌هاي دنيا هست و معمولا مسئولان ما از مراسم خارج مي‌شوند.

مشايي با توطئه ناميدن مواردي كه عليه او مطرح مي‌شود، اضافه كرد: مثلا چندي پيش، از قول من گفتند که حجاب آزاد است و مصاحبه يک خانم ترک را مطرح کردند. حال آن‌که من با اين خانم عکس دارم که حجابش از بانوان ايراني كمتر نيست. يا اين‌که به دروغ گفتند: مشايي در مورد شراب حرف‌هايي زده يا گفته زن و مرد با مايو مي‌توانند در ايران مسافرت کنند! در حالي كه من اگر دين هم نداشته باشم، در اين كشور و در مقابل اين مردم، كسي جرأت زدن چنين حرف‌هايي را ندارد.

دقايقي بعد مجري برنامه كه گويا از توضيحات مشايي قانع نشده بود، به وي توصيه کرد به خاطر شأن و جايگاه معاونت رئيس‌جمهور و نيز فشاري که از جانب اقدامات او به دکتر احمدي‌نژاد وارد مي‌شود، دقت بيشتري در اقدامات و اظهارات خود داشته باشد، اما مشايي كه در اين‌باره توضيحاتي داده بود، با تعجب به مجري نگاه كرد و از وي پرسيد، منظور شما چيست؟ چگونه دقت كنم؟

اين گزارش مي‌افزايد: در بخش ديگري از اين گفت‌وگو، مجري درباره تعداد هتل‌هاي پنج‌ستاره ايران كه به اعتقاد او از تعداد انگشتان دست كمتر است، از مشايي پرسيد، اما رئيس سازمان ميراث فرهنگي اظهار كرد كه تعداد دقيق آنها را نمي‌داند، اما قول مي‌دهد تا پايان چهار سال دولت نهم، تعداد هتل‌هاي پنج‌ستاره كشور قابل شمارش نباشد.

در اين مقطع، اين مجري تلويزيون بود كه با شگفتي پرسيد، قابل شمارش نباشد؟ و مشايي دوباره تأكيد كرد: بله، آنقدر هتل مي‌سازيم كه قابل شمارش نباشد و افزود: اكنون ما 120 ميليارد تومان طرح تصويب‌شده براي ساخت هتل در انتظار دريافت تسهيلات بانكي داريم كه نشانه اعتماد بخش خصوصي است.
معاون رئيس‌جمهور، همچنين از افزايش 70 درصدي گردشگري در سال جاري نسبت به سال گذشته خبر د‌اد.

وي در پايان برنامه، با ابراز ناراحتي از پايان وقت آن، خواستار زمان ديگري شد كه مسائل گردشگري را براي مردم توضيح دهد.

توضيح مجري نگاه يك: سخني با بازتابيان عزيز
خبر «محاكمه رسانه‌اي ويژه رئيس‌جمهور» را خواندم و در حيرت فرو رفتم. از اين رو كه آن را بازتاب منصفانه مصاحبه شنبه شب (30/10/85) نيافتم.
نقادانه نوشتن، هنري است كه «بازتاب» آن را خوب مي‌داند، اما حرفه‌اي بودن، تنها در نقادانه نوشتن نيست. به خصوص آن‌كه اصول ظاهري كار نيز رعايت نشده باشد؛ تطابق تيتر و  متن، اصل نخست است، دست‌كم در كتاب‌هاي مقدمات خبرنويسي چنين خوانده‌ايم.

بنا به متن، «محاكمه» لحظه‌اي شروع مي‌شود كه مجري، سخنان معاون رئيس‌جمهور را درباره مقايسه ميزان درآمد ايران و تركيه از گردشگري قطع مي‌كند و درباره سفر ايشان به تركيه سؤال مي‌كند. هرگز چنين نبود. سخنان مشايي درباره مقايسه گردشگري در ايران و تركيه را به طور كامل شنيدم و سپس به موضوع سفر ايشان به تركيه پرداختم. اين نوع مونتاژ يا بي‌دقتي در خبرنويسي را حرفه‌اي نمي‌دانم، حتي اگر اين جمله از روايت خبرنگار «بازتاب» را آغاز اين «محاكمه» فرضي به حساب آوريم؛ محاكمه ظاهرا شروع نشده تمام مي‌شود!

23 خط از 32 خط خبر به توضيحات معاون رئيس‌جمهور درباره سفرشان به تركيه اختصاص مي‌يابد و در اين ميان، اطلاق واژه «محاكمه»، بي‌تناسب‌ترين برداشت از اين بخش از گفت‌وگوست، حتي توصيه مجري به رئيس سازمان گردشگري و ميراث فرهنگي مبني بر دقت بيشتر در مصاحبه‌ها را نيز به سختي بتوان جزو چالشي‌ترين حقايق اين مصاحبه برشمرد و تازه اين برداشت خبرنگار «بازتاب»، فضاي عيني و صميمانه اين گفت‌وگو را به هيچ وجه بازنمي‌تاباند؛ صميميتي كه قرار نيست فداي نگاه انتقادي «نگاه يك» شود.

اما دوست بازتابي‌ام، گذشته از ايرادات ساختاري كه بر گزارشت وارد مي‌دانم، بگذار از صميم قلب تأكيد كنم كه «نگاه يك» محاكمه نيست. بازخورد يك تلاش هدفمند است؛ تلاش براي نزديك‌تر كردن مسئولان و مردم فارغ از جهت‌گيري‌هاي جناحي و گروهي. محاكمه‌اي خواندن نگاه يك، ظلم به تلاش سخت‌كوشانه يك گروه پنجاه نفري از كارشناسان، نويسندگان، طراحان سؤال، عوامل فني و دستياراني است كه هدفي جز طرح سؤالات مردم از مسئولان و انعكاس بي‌واسطه به مردم ندارند.

خبرنگار عزيز، هدف «نگاه يك» و مجري كمترينش، مچ‌گيري و در اصطلاح عاميانه‌اش، «پيچاندن» مهمانش نيست؛ مي‌خواهد وزير اقتصاد دولت خاتمي باشد يا معاون اجرايي دولت احمدي‌نژاد. طهماسب مظاهري را در واپسين روزهاي وزارتش، ميزبان بودم و دكتر سعيدلو را ساعتي پس از اتمام يك سفر استاني سنگين. اين نگاه غيرحزبي «نگاه يك» است كه مسئولان را پاي ميز نقد مي‌آورد. با آن‌كه مي‌دانند كه سخت است و گاهي نفس‌گير اشاراتي مانند «محاكمه» يا «تناقض‌گويي» در شرايطي كه معاون اجرايي رئيس‌جمهور، گرد سفر از تن نزدوده و در واپسين دقايق روزي سخت، خود را مقيد به پاسخگويي به ملت مي‌داند، جايگاه «نگاه يك» را بالا و مهمانش را پايين نمي‌آورد و از سختي و اهميت اين آزمون رسانه‌اي نيز نمي‌كاهد. «نگاه يك»، نگاه تيزبين رسانه ملي است كه دستگاه‌‌ها و مسئولان را نقد مي‌كند و هيچ مشكلي را بدون تلاش براي معرفي راه‌حل آن طرح نمي‌كند؛ هيچ مسئولي را در قالبي خشك و رسمي نمي‌شناساند و هيچ برنامه‌اي را بدون «يك خبر خوش» به پايان نمي‌رساند. در بازديد دكتر احمدي‌نژاد از صداوسيما از ايشان درباره برنامه پرسيدم. گفتند: «ادامه بدهيد، آنهايي (مهماناني) كه نگاه يك را مي‌شناسند و مي‌آيند، حساب همه چيز را مي‌كنند». اين را يك جوابيه به حساب نياوريد، بلكه انتظار يك همكار رسانه‌اي است،‌ انتظار بازتاب رخدادها، همان‌گونه كه هستند. روزنامه‌نگاري همين است.

محمود احمدي افزادي                 
مجري نگاه يك