تلويزيون، فراگيرترين و تأثيرگذارترين رسانه در دنياست و ضريب اين تأثيرگذاري در ايران اگر بيشتر از ميانگين جهاني نباشد، قطعا كمتر نيست. گذشته از اين، صداوسيما در ايران دولتي است و بودجه آن از جيب دولت و ملت پرداخت مي شود و همين مسئله، نحوه مديريت اين رسانه را اهميت فوقالعادهاي ميبخشد.
از ديگر سو، بحث دين و ماورا در جامعه ديني و مذهبي ايران، از اهميتي حياتي برخوردار است و كمترين سهلانگاري و بيدقتي در مهندسي افكار عمومي درخصوص مسائل ديني، ميتواند عواقب نامطلوب و حتي وخيمي داشته باشد.
با اين مقدمه، ميتوان گفت ساخت برنامههاي ديني در رسانه ملي از مهمترين و حساسترين فعاليتها، نه تنها در اين سازمان بلكه در حد ملي به شمار ميروند. برنامه «سينما و ماورا» كه چندي است از شبكه چهارم سيما پخش ميشود نيز از مقوله چنان برنامههايي است.
آنچنان كه از ظواهر امر برميآيد، مديريت شبكه 4 تصميم گرفته است با ساخت برنامه «سينما و ماورا» باورهاي ديني را از طريق پرداختن به هنر پرطرفدار هفتم تقويت كند. اما متأسفانه دستكم در مورد اين برنامه بايد گفت اين اهداف نه تنها تأمين نميشود، بلكه وجود برخي بدفهميها در كنار عدم درك شرايط جامعه از سوي دستاندركاران برنامه «سينما و ماورا» گاه باعث نقض غرض نيز شده است!
بيشتر فيلمهاي پخششده در اين برنامه يا مثل «كنستانتن» بيش از آنكه بيانگر مفهومي متضاد و خاص باشند، هاليوودي و عامهپسند بوده و يا مانند «دهكده» محتوايي ضدديني داشتند.
نقد و تفسيرهايي نيز كه پيش و پس از فيلمها پخش ميشود، نمايانگر آن است كه علاوه بر ضعفهاي تكنيكي در نوشتارها ـ كه معمولا پر از نازيباييهاي نوشتاري و گاه شبيه متون ادارياند تا متني براي يك برنامه هنري ـ انتخابكنندگان و منتقدان اين برنامه، فهم و تحليل درستي از پيامهاي پيدا و پنهان اين فيلمها ندارند.
مضاف بر اين، درك شرايط عمومي جامعه و سنتهاي ديني و مذهبي رايج نيز از ديگر مؤلفههايي است كه به نظر ميرسد، سازندگان «سينما و ماورا» بهره كمي از آن بردهاند.
«آهنگ برنادت» فيلمي است خوشساخت با بازيهايي درخشان كه به روايت زندگي دختري به نام «برنادت سوبيرو» فرانسوي ميپردازد.
برنادت، در سن چهارده سالگي مدعي ديدن بانويي شبيه حضرت مريم شد و در داستانهاي مربوط به اين قديسه آمده است كه هجده بار اين رويت تكرار شده است. همچنين وي به راهنمايي آن بانو، چشمهاي يافت كه شفابخش بود و... .
هر كس كه اندكي اخبار غيررسمي را دنبال كرده باشد، ميداند كه اكنون در دورهاي به سر ميبريم كه متأسفانه دكانهاي ارتباط با ماورا و ديدن ائمه و داشتن نيروهاي ماورائي، رواجي تازه يافته است. هفته و ماهي نيست كه كسي در گوشهاي از مملكت، با دعاي ديدن خواب، رويت معصوم، ارتباط با امام و... به طور مقطعي يا حتي مداوم در كار سوءاستفاده از باورهاي ديني و مذهبي خلق سادهدل نباشد. آنوقت در چنين شرايطي، فيلمي با ساختار تكنيكي قوي و تأثيرگذار پخش ميشود و در آن ادعاي دختري كه مدعي ارتباط با حضرت مريم(س) (يا به تعبير خودش، بانو) است، با جانبدارانهترين لحن به نمايش درميآيد. «برنادت روي تخته سنگي را مينگرد و تماشاچي نيز همزمان با او بانويي قدسي را ميبيند، اما هيچكدام از ديگر شخصيتها در فيلم «بانو» را نميبينند... سرانجام «معجزات» رو ميشوند و همگان ميفهمند كه برنادت، قديسهاي بوده است كه خداوند به وي نظر لطف داشته و... . حتي مقام قضائي شهر كه گويا تنها كسي است كه تا پايان ماجرا، داستان برنادت را باور نميكند، در انتهاي فيلم اعتراف ميكند كه آدمي بدبخت و جهنمي است».
سواي از صحت و سقم ادعاهاي برنادت سوبيرو و طرفداران وي، جالب اينجاست كه در پخش اين فيلم، نه تنها شرايط كنوني جامعه مذهبي ايران و تأثيري كه اينگونه فيلمها ميتواند بر رواج و رونق بازارهاي خرافهپراكني موجود داشته باشد، ناديده انگاشته شده؛ بلكه در تحليل ابتدايي فيلم، گريزي هم به امام زمان(عج) زده ميشود (و البته با تصاوير اسب سفيد و يالهاي پريشان!) و هرچند قرار است به بينندگان و شنوندگان تحليل فيلم، يادآوري شود كه به چنين ادعاهايي در مورد امام زمان اعتنا نكنيد، اما آنچه عملا به دست ميآيد، تقريب ذهن بينندگان از ماجراي برنادت، به ماجراهاي دستساز داخلي(!) است. مگر جز اين است كه دختركي فقير و ساده توانسته است بارها و بارها حضرت مريم را ببيند؟ مگر نه اينكه به راحتي ميتوان زيارتگاه ساخت و كسب و كار شهري را تأمين كرد؟! پس چرا مدعيان وطني دروغگو باشند؟ اصلا چرا خودمان امامزاده و زيارتگاه و محل رويت امام و قدمگاه نسازيم؟!
و نكته كوچك پاياني اينكه، آيا براي بزرگداشت ميلاد حضرت مسيح(ع) و تبريك به هموطنان مسيحي ما، فيلمي بهتر و جذابتر از فيلم تكراري «آهنگ برنادت»، وجود نداشت؟
راستي گردانندگان «سينما و ماورا» آيا ميدانستند كه بيشتر هموطنان مسيحي ما «ارتدوكس» هستند، اما اين فيلم شديدا «كاتوليكي» است؟ مذهبي كه «پاپ» آن ميتواند فرمان قديس بودن يك شخص را صادر كند!
نسخه چاپي خبر
ارسال به دوستان
